اشتراک توانبخشی تغذیه ای در درمان اعتیاد (ویژه پزشکان و متخصصین تغذیه) (کتاب الکترونیک)

بستن

توانبخشی تغذیه ای در درمان اعتیاد (ویژه پزشکان و متخصصین تغذیه) (کتاب الکترونیک)

No English Name Available
میانگین امتیاز کاربران : 0 / از 5
  • ارسال با پیک و یا پست
  • قیمت : 17,000تومان
توضیحات کوتاه

توانبخشی تغذیه ای در درمان اعتیاد (ویژه پزشکان و متخصصین تغذیه) (کتاب الکترونیک)

ترک اعتیاد، شامل تغییر عادات و رفتار منفی به مثبت است. تغذیه مناسب، استراحت و ورزش نقش مهمی در انجام موفقیت‌آمیز این تغییر دارند. تحقیقات نشان داده‌اند داشتن یک رژیم غذایی مناسب حاوی انواع پروتئین باارزش بیولوژیکی بالا و غنی از کربوهیدرات مرغوب، نسبت به سایر رژیم‌ها، تأثیر بیشتری در ترک اعتیاد دارد. اين كتابچه براي آموزش متخصصین تغذیه، پزشکان و حتی مخاطبان عمومی درباره اينكه چگونه مواد مخدر و الكل عملكرد طبيعي بدن را مختل می‌کند و اينكه چگونه تغذيه بهتر می‌تواند به كاهش برخي از اين مشكلات بيوشيميايي و هاضمه كمك نمايد به نگارش درآمد. اين مجموعه صرفاً روي يكي از اجزاء خاص درمان جامع اعتياد يعني تغذيه بهتر تمركز می‌کند و هیچ‌گاه به‌عنوان جايگزين توصیه‌های پزشك و يا به‌عنوان يك برنامه درمان بهبودي نیست درحالی‌که تحقيقات نشان می‌دهند كه مکمل‌های ويتاميني (مثلاً اسیدآمینه ویتامین‌ها) می‌توانند با موفقيت در پشتيباني دوره بهبودي از اعتياد به‌خصوص در روزهاي اول كه عدم تعادل بيوشيميايي در بالاترين حد خود قرار دارد كمك می‌نمایند اما اين مجموعه ابتدا تأکید می‌کند كه چگونه مواد مغذي صحيح از غذا تأمین شود.

مواد غذايي باعث ايجاد انرژي و توليد بقاي سلول‌ها و بافت‌های زنده بدن می‌شوند. تغذيه سالم شرط اساسي سلامت انسان است و يكي از مشكلات اصلي بهداشت و سلامت جوامع انساني، عدم توجه به‌سلامت تغذيه و استفاده نادرست از مواد غذايي است. توجه به رژيم غذايي و كنترل آن ازنظر اينكه حاوي مواد مغذي باشد براي تمامي انسان‌ها در همه گروه‌های سني لازم است ليكن در اين ميان گروه‌هایی هستند كه نياز به توجه و دقت بيشتري دارند ازجمله: كودكان، زنان در سنين باروري، دوران بارداري و شيردهي، سالخوردگان و بيماران بسته به نوع بيماري.

سوءمصرف مواد يا اعتياد را می‌توان نوعي بيماري تلقي نمود لذا بايد افرادي را كه به مواد مخدر وابسته هستند و يا آن‌هایی كه دوران ترك سوءمصرف مواد و بهبودي را سپري می‌کنند به‌عنوان يك بيمار كه نياز به توجهات ويژه ازجمله توجهات تغذیه‌ای دارند مدنظر قرار دهيم. تغذيه صحيح كمك می‌کند تا معتادين در حال بهبودي (و هركس ديگري) احساس بهتري داشته باشند زيرا مواد مغذي به بدن انرژي می‌دهند، كمك می‌کنند بافت‌های اندام‌ها ساخته شوند و يا تعمير شوند و سيستم بدن ايمني قوي شوند. به دليل اينكه ارگان‌های حياتي معتادان آسیب‌دیده‌اند، تغذيه خوب با فراهم آوري نيازهاي تغذیه‌ای سبب دوباره بازسازي اين بافت‌های آسیب‌دیده می‌شود. تغذيه همچنين نقش مهمي در خلق‌وخوی افراد دارد. تحقيقات پيشنهاد می‌کنند كه تغييرات در رژيم غذايي می‌تواند ساختار مغز افراد را چه ازنظر شيميايي و چه فيزيولوژيكي تغيير ‌دهد و روي رفتار تأثیر بگذارد. علاوه بر اين، مصرف غذاهاي خاصي سبب افزايش توليد نوروترانسميترهاي كليدي مثل سروتونين می‌شود كه سبب بهبود خلق‌وخو می‌شود. در بعضي از افراد، احساس بهتر، خطر عود بيماري را كاهش می‌دهد. معتادان در حال بهبود با رژيم غذايي فقير بيشتر احتمال برگشت و عود دارند. بعلاوه در برخي موارد، معتادان آشنا با حس گرسنگي نیستند، ‌آن‌ها گرسنگي را به‌غلط اشتياق به مواد تعبير می‌کنند و در همان ابتدا در دام عود گرفتار می‌شوند. اين اشتباه ویران‌کننده بالقوه می‌تواند با تكرار غذا خوردن وعده‌های سالم به‌آسانی تصحيح شود. ممکن است شما قادر نباشید كه همه آسیب‌های ناشي از اعتياد را از بين ببريد اما تغذيه خوب بیمار را به دوباره‌سازی يك بدن قوی‌تر، سالم‌تر و جذاب‌تر كمك می‌کند. در واقع در مراكز ترك اعتياد، مشاوره تغذيه هم بخشي از برنامه درمانی‌شان بایستی باشد؛ اما چنانچه شما به يك متخصص تغذيه دسترسي نداريد از دستورات و راهنمایی‌های غذايي این کتاب استفاده كنيد.

توضیحات

اعتیاد به مواد و الکل یک بیماری پیچیده است. با توجه به تعریف انستیتو ملی سوءمصرف مواد (NIDA) آمریکا، اعتیاد به مواد یک بیماری مغزی مزمن و برگشت‌پذیر است زیرا، مطالعات نشان داده‌اند که مواد مخدر ساختار فیزیکی مغز و اینکه چطور مغز کار کند را تغییر می‌دهند. به‌ویژه آنکه مطالعات نشان داده‌اند که مواد و الکل با تأثیر روی نواحی مغزی می‌توانند سبب ایجاد قضاوت ناصحیح، کمبود خودکنترلی، ناتوانی در تنظیم هیجانات و کمبود انگیزه، حافظه و یا عملکرد یادگیری شوند. همین منابع نشان داده‌اند که تغییرات مغزی می‌توانند به اشتیاق و آرزوهای غیرقابل‌کنترلی که از هر چیز دیگری برای فرد معتاد مهم‌ترند منجر شوند حتی مهم‌تر از خانواده، دوستان، همکاران و حتی سلامت، امنیت و خوشبختی خود فرد.

اگرچه در طول تاریخ، معتادین به الکل و مواد به‌عنوان افراد سست اراده، گناهکاران اخلاقی و یا بیماران ذهنی تصور شده‌اند اما تحقیقات مغزی چیز دیگری را پیشنهاد می‌کنند. آن‌ها پیشنهاد می‌کنند که اعتیاد ریشه‌های جسمی و روان‌شناختی دارد. این تغییرات جسمی می‌توانند منجر به نامتعادلات بیوشیمیایی شدید، کمبودهای تغذیه‌ای و مشکلات هضم و جذب شوند. به‌مرور که بدن نامتعادل و نامتعادل‌تر می‌شود بیشتر به سمت مواد و الکل تمایل پیدا می‌کند تا مشکلات را سبک‌تر و احساس تعادل کند. اگرچه متأسفانه مواد و الکل می‌توانند موقتاً وضعیت هیجانی یا خلق فرد را تغییر دهند به‌محض از بین رفتن اثر، فرد مقادیر دیگری از ماده را جستجو می‌کند تا از علائم رهایی یابد. بنابراین اگرچه این نامتعادلات بیوشیمیایی تااندازه‌ای حل و تصحیح می‌شوند اما یک سیکل معیوب ایجاد می‌شود که نیاز به مواد و الکل را جهت تصحیح این نامتعادلات بیشتر می‌کند.

علاوه بر این نامتعادلات بیوشیمیایی، استعداد ژنتیکی (مثل نیازهای تغذیه‌ای و سوخت‌وساز) و نژاد، آلرژی‌ها و حساسیت‌های غذایی، انتخاب رژیم غذایی فقیر، اختلالات روانشناختی و یا بیماری‌های روانی و در معرض سموم و فشارهای اجتماعی بودن می‌توانند آسیب‌پذیری فرد را از اعتیاد افزایش دهند و پاک ماندن بعد از ترک را برای وی مشکل‌تر سازد. تحقیقات نشان داده است اکثریت معتادین از برخی اختلالات بیوشیمیایی، تغذیه‌ای و متابولیک ذیل رنج می‌برند. هرکدام از این اختلالات در این مجموعه توضیح داده خواهند شد و بایستی قبل از انتخاب فرد برای رهایی از اعتیاد تصحیح شوند:

۱- مواد شیمیایی مغز به نام نوروترانسمیترها تخلیه‌شده و یا عملکرد بدی دارند.

۲- افت قند خون که باعث دامنه وسیعی از علائمی همچون اضطراب، افسردگی، خستگی و حمله هراسی و عملکرد ضعیف غده آدرنال می‌شود.

۳- مشکلات هاضمه مثل رشد بیش‌ازحد مخمرها، سندرم نشت روده و سوء جذب مواد مغذی

۴- آلرژی و یا حساسیت غذایی به غذاهای معمولی مثل ذرت، قند، شکر و مواد لبنی

۵- کمبودهای تغذیه‌ای اسیدآمینه‌های ضروری، ویتامین‌ها (مثل ب کمپلکس، ویتامین ث) و مواد معدنی (مثل روی، منیزیم، کلسیم).

 

برنامه‌های بهبود اعتیاد

ازنظر تاریخی بیشتر برنامه‌های درمان اعتیاد مواد و الکل شامل مشاوره و اهداف ۱۲ قدم مانند الکلی‌های گمنام AA)) است. درحالی‌که این اقدامات روان‌شناختی برای یک برنامه بهبود ضروری‌اند اما به‌تنهایی خیلی مؤثر نیستند. برای مثال برنامه AA تنها ۲۵ درصد موفق بوده است. متأسفانه این برنامه‌ها فقط جوانب روان‌شناختی را بدون توجه به مشکلات جسمی حل می‌کند؛ اما دکتر لارسون Mathew larson)) مدیر یکی از مراکز بهبود سلامت وقتی برنامه‌های بهبودی اعتیاد را همراه با توجه به کمبودهای تغذیه‌ای افراد اجرا می‌کند موفقیت ۷۰ درصدی گزارش می‌دهد.

سوءمصرف مواد به دو صورت بر روی بدن تأثیر می‌گذارد:

۱- تأثیری که خود مواد دارند و باعث تغییرات فیزیولوژیک در بدن می‌شوند.

۲- تأثیری که به‌واسطه تغییر روش زندگی، عادات غذایی و فقر تغذیه در اثر سوءمصرف مواد ایجاد می‌شود.

 

مثال روشنی که می‌توان در این زمینه آورد این است که رشد جنین در بدن مادری که سوءمصرف مواد دارد، از دو طریق دستخوش اختلال می‌شود، یکی اینکه سوءتغذیه مادر از طریق جفت به‌طور مستقیم بر روی جنین تأثیر منفی می‌گذارد و دوم، اعتیاد باعث کاهش توجه و مراقبت‌های لازم مادر در دوران بارداری می‌شود و این مسئله به‌طور غیرمستقیم بر روی جنین تأثیر سوء دارد. بنابراین نوزادانی که مادرشان در دوران حاملگی اعتیاد دارند اغلب دچار نقایص جسمی و ذهنی می‌شوند.

 

اعتیاد در مغز

مغز در بدن ابتدا به‌عنوان مرکز ارتباط و کنترل، فعالیت می‌کند. مغز از میلیون‌ها سلول به نام نورون تشکیل‌شده است که همه فعالیت‌های بدن از تنفس و هضم غذا تا فکر کردن و کنترل هیجانات را انجام می‌دهد. نورون‌ها در همه اوقات حتی در طی خواب نیز فعال هستند به همین علت دو برابر بیشتر از سایر سلول‌ها در بدن انرژی نیاز دارند که از گلوکز (قند خون) تأمین می‌شود. نورون‌ها توانایی ذخیره قند را ندارند و لذا باید به‌طور مرتب قند تأمین شود تا بتوانند درست‌کار کنند. نیاز دائم نورون به گلوکز از راه خوردن غذاها، میان وعده‌های قندی و غذاهای تصفیه‌شده به دست می‌آیند. چنانچه مقادیر زیادی مواد قندی مصرف شود افزایش شدید سطوح گلوکز در بدن به وجود می‌آید و منجر به ایجاد مشکلات شایع در زمان بهبودی می‌شوند ازجمله افت قند خون و خستگی غده آدرنال.

 

نوروترانسمیترها (پیامبران شیمیایی در مغز)

نورون‌ها از طریق شبکه پیام‌آوران شیمیایی به نام نوروترانسمیترها باهم در ارتباط هستند. نوروترانسمیترها در بدن سبب خلاصی از درد، کنترل استرس و عکس‌العمل‌هایی که در فکر کردن، اقدام کردن و احساس کردن بدن نشان می‌دهد می‌شوند. آن‌ها مرتب از یک سلول به سلول دیگر جهت انتقال پیام درحرکت هستند. الکل و داروهای مخدر این پروسه‌های طبیعی در مغز را از طریق واکنش نوروترانسمیترها مختل می‌کنند و بدین ترتیب پروسه‌های طبیعی را طولانی‌تر و یا کوتاه‌تر می‌کند. نوروترانسمیترها در مغز با کمک مواد اولیه‌ای همچون اسیدهای آمینه ساخته می‌شوند. اگر رژیم غذایی ناکافی باشد، همانند رژیم غذایی معتادین دوران بهبودی، ممکن است نوروترانسمیترهای کمی ساخته شوند و تعادل مغز را مختل کند این عدم تعادل سبب تغییر رفتار و خلق شما می‌شود و شما را به‌سوی مصرف مواد، الکل و سایر مواد دیگر مثل قند سوق می‌دهد.

 

یک مغز نامتعادل

زمانی که مغز همه مواد لازم را از طریق رژیم غذایی دریافت می‌کند و هیچ‌گونه سیگنالی از محیط اطراف از مواد و الکل دریافت نمی‌کند در این حالت مغز به‌درستی کارکرده وظایف خود را به‌درستی انجام می‌دهد؛ اما زمانی که به مغز مواد شیمیایی دیگری از بیرون می‌رسد و یا فرد دارای رژیم نامتعادل است که محتوی مواد مغذی کم و مقادیر زیادی قند است تعادل مغز مختل می‌شود.

مواد شیمیایی مختلفی در مغز به‌عنوان نوروترانسمیتر عمل می‌کنند اما برخی از معروفترین آن‌ها که روی خلق‌وخوی و رفتار تأثیر می‌گذارند و با مصرف مواد مخدر مربوط می‌باشند در ذیل آورده می‌شوند:

۱- سروتونین

 

 

سروتونین به تنظیم خلق‌وخو، خواب، درد، هیجان، اشتها و نیز سایر عملکردهای مغز کمک می‌کند. برای مثال سطح نرمال سروتونین شما را از واکنش‌های شدید هیجانی نسبت به مشکلات و موقعیت‌های سخت حفظ می‌کند. برخی از داروها از تولید و آزادسازی و استفاده مجدد از سروتونین جلوگیری می‌کنند. برای مثال اکستازی سبب می‌شود تا سروتونین به مدت طولانی غیرعادی در گیرنده‌ها بماند و مقدار سروتونین در مغز را افزایش دهد بنابراین مغز فکر می‌کند تولید سروتونین بسیار بالا است و تولید آن را کاهش می‌دهد. این ناتوانی در تولید ناکافی سروتونین سبب واکنش‌های شدید جسمانی و همچنین سبب افسردگی می‌شود. سطوح پایین سروتونین سبب ایجاد اشتیاق به کربوهیدرات‌هایی مثل نان، پاستا و آب‌نبات می‌شود. خوردن مواد قندی و کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده به‌طور مصنوعی سبب تحریک و آزاد شدن سروتونین و افزایش سطوح سروتونین در مغز می‌شود که نتیجه آن احساس سرخوشی و راحتی بعد از خوردن این نوع غذاها است. نیکوتین و غذاهای فراوری‌شده سبب اثرات مشابهی می‌شوند. اسیدامینه تریپتوفان برای تولید سروتونین لازم است.

سروتونین یا هیدروکسی تریپتامین به کمک آنزیم هیدروکسی تریپتوفان دکربوکسیلاز از هیدروکسی تریپتوفان و آن نیز به کمک آنزیم هیدروکسیلاز از تریپتوفان موجود در غذاها در سلولهای کرومافین روده سنتز می‌شود. سروتونین سنتز‌شده توسط پلاکتهای خون از سلولهای کرومافین روده به سایر بافتها منتقل می‌شود و در کبد تحت اثر آنزیمهایی که به طور کلی منوآمینواکسیداز (MAO) نامیده می‌شوند به اسید هیدروکسی اندول استیک (۵HIAA) تبدیل شده و توسط ادرار دفع می‌گردد.

 

 

۱-۱ شمای تبدبل تریپتوفان به سروتونین

 

۲- آندروفینها:

آندروفینها مواد شیمیایی در مغز هستند که در موقع درد و استرس تولید می‌شوند. آندروفینها به شما کمک می‌کنند تا حس خوبی داشته باشید و از آن‌ها به‌عنوان مسکن طبیعی نام می‌برند. آندروفینها از انتقال سیگنال‌های درد جلوگیری می‌کنند و سبب می‌شوند تا شما باوجود درد و جراحت به کارهای جسمانی بپردازید. برخی داروها تولید طبیعی آندروفینها را مختل می‌کنند؛ مثلاً داروهای افیونی مانند مورفین، هروئین، ضد دردهای تجویزشده مانند کدئین و متادون و الکل طبیعی آندروفینها را به حداقل می‌رسانند. این داروها خود به‌جای اندورفین با گیرنده‌های درد متصل می‌شوند. همچنین این داروها در عمل آنزیم‌هایی را که سبب شکستن اندورفین‌ها در چرخه‌های طبیعی بدن می‌شوند، اختلال ایجاد می‌کنند و درنتیجه اندورفین‌ها مدت طولانی در بدن باقی می‌مانند و سبب بی‌حسی درد و ایجاد سطح بالاتر سرخوشی می‌شود. در این حالت اندورفین‌ها به‌درستی عمل نمی‌کنند و شما به‌شدت تحریک می‌شوید تا از مواد محرک دیگر (مانند ماری‌جوانا) استفاده کنید تا برای مدت کوتاهی احساس خوبی داشته باشید. اگر سطح اندورفین شما پایین باشد شما ممکن است احساس افسردگی، هیجانات تکانشی، درماندگی و همچنین احساس طردشدگی کنید. در این حالت شما ممکن است مقدار زیادی شکر استفاده کنید کاری که بسیاری از افراد در دوره بهبودی انجام می‌دهند.

۳- گاما آمینو بوتریک اسید (GABA)

گاما آمینوبوتیریک اسید یکی از مواد شیمیایی مغز است که نقطه مقابل سروتونین است. GABA به آرام شدن ذهن کمک می‌کند و اغلب با خواب همراه می‌شود. از GABA به‌عنوان والیوم طبیعی مغز یاد می‌شود. افراد با الکل و یا سایر آرام‌بخش‌ها والیوم را مصرف می‌کنند. برخی داروها اثر طبیعی GABA را از بین می‌برند. کمبود GABA سبب اختلال در آرامش فرد می‌شود و اغلب با اضطراب مزمن و حمله‌های هراسی و اختلالات خواب همراه می‌شود. افرادی که دچار کمبود GABA هستند نسبت به استفاده از مواد قندی، الکل، نیکوتین و سایر موادی که به‌طور موقت بدنشان را آرام کند اشتیاق فراوان دارند.

 

۴- دوپامین و سایر کاتکولامین ها

دوپامین و نور اپی‌نفرین کاتکولامین نوروترانسمیتر هستند که توسط مغز ساخته می‌شوند این مواد در فرایندهای تولید انرژی نقش دارند و به فرد کمک می‌کنند تا در حالت هوشیار باقی بماند و روی وظایف خود تمرکز کند. شرایط استرس‌زا سبب تولید بیش‌ازحد کاتکولامین ها می‌شود. در اواسط شرایط استرس‌زا شما به مقدار بیشتری از کاتکولامین نیاز پیدا می‌کنید تا تمرکز خود را حفظ کنید و به کار ادامه دهید. این تولید بیش‌ازاندازه سبب تخلیه بدن شده که می‌تواند شما را خسته، بی‌انگیزه و یا دچار ناتوانی در تمرکز رها کند. برخی از داروهای محرک تولید طبیعی و چرخه بازیافت دوپامین در مغز را مختل می‌کنند. مثلاً آمفتامین‌ها گیرنده‌های دوپامین در مغز را اشغال می‌کنند و به‌جای دوپامین وارد عمل می‌شوند درنتیجه این مواد به مغز حقه می‌زنند که به‌طور نرمال در حال کار است. کوکائین و مواد مشابه آن مثل ریتالین از برگشت مجدد دوپامین در مغز جلوگیری کرده و پس از انتقال پیام، دوپامین را تخریب می‌کنند این کار سبب تولید بیش‌ازحد دوپامین و ایجاد سرخوشی می‌شود (نمودار ۱-۲)

 

نمودار ۱-۲- مقایسه سیستم ارتباطی مغز قبل و بعد از تأثیر مواد (اقتباس از سایت www. hamrah.co)

اثرات زیان‌آور مواد مخدر (اپیوئیدها) بر روی فیزیولوژی بدن:

– تأثیر بر روی کبد و صفرا: باعث اسپاسم اسفنکتر ادی و درنتیجه افزایش غلظت آنزیم‌های کبدی، افزایش فشار داخل کیسه صفرا و به تعویق انداختن تخلیه کیسه صفرا می‌شود.

  • تأثیر بر روی سیستم اندوکرین (غدد مترشحه داخلی): آزادسازی پرولاکتین، هایپرگلایسمی (افزایش قند خون)
  • تأثیر بر سیستم ایمنی بدن: باعث سرکوب سیستم ایمنی بدن می‌شوند.
  • تأثیر بر عضلات: اسپاسم و انقباض شدید عضلانی
  • خارش: در بعضی از موارد وجود دارد.
  • یبوست
  • سرکوب سیستم تنفسی
  • افزایش فشار داخل جمجمه
  • اثر کند کنندگی بر روی سیستم اعصاب مرکزی و سایر سیستم‌های بدن

بهبودی از هر نوع اعتیاد می‌تواند باعث ایجاد فشارهای اضافی بر روی بدن شود که علت آن تغییر در فیزیولوژی و شیوه زندگی است. تغذیه مناسب و صحیح یک عامل مهم در فرایند بهبودی و ترک سوءمصرف مواد است که بدن را برای مقابله با اثرات یاری کرده و باعث تقویت و افزایش توانایی بدن جهت عمل سم‌زدایی می‌شود چراکه همگی آن‌ها بر فرایند رهایی و پاک شدن بدن از یک عادت تشکیل‌شده نسبت به مواد تأکیددارند.

 

 

 

به‌طور خلاصه:

– اعتیاد سبب سوءتغذیه می‌شود

– اعتیاد مواد شیمیایی طبیعی بدن را که احساس خوشی به انسان دست می‌دهد را متوقف می‌کند. الکل‌ها و داروها بدن شمارا از جذب مواد مغذی حیاتی مثل تریپتوفان پیشگیری می‌کند.

– اعتیاد سیستم ایمنی را تخریب می‌کند و دفاع‌های طبیعی بدن را از بین می‌برند بنابراین خطر ابتلا به بیماری‌هایی همچون سرطان را افزایش می‌دهد.

– اعتیاد به کبد آسیب می‌رساند. استفاده از مواد مخدر و الکل و کاهش جذب مواد مغذی توانایی کبد را در دفع سموم کم می‌کند بنابراین احتمال سرطان را افزایش داده افزایش داده و اشتها را کم می‌کند.

– اعتیاد به مواد و الکل اعتمادبه‌نفس را کاهش می‌دهد. اثراتی که مواد روی جسم می‌گذارند اغلب مشخص و قابل‌دیدن هستند مانند چشم‌های قرمز و متورم، دندان‌های پوسیده، پوست جراحت‌دیده، کاهش وزن شدید. متأسفانه برخی از آن‌ها بعد از توقف اعتیاد نیز قابل‌مشاهده هستند که سبب کاهش اعتمادبه‌نفس می‌شوند و کار را برای بهبودی سخت می‌کنند.

 

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “توانبخشی تغذیه ای در درمان اعتیاد (ویژه پزشکان و متخصصین تغذیه) (کتاب الکترونیک)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

امتیازات کاربران

میانگین امتیازات کاربران به ویژگی های محصول
0 امتیاز 5 ستاره
0 امتیاز 4 ستاره
0 امتیاز 3 ستاره
0 امتیاز 2 ستاره
0 امتیاز 1 ستاره

پرسش و پاسخ

برای ارسال پرسش یا پاسخ باید در سایت وارد شوید. ورود به حساب کاربری
لطفا متن پرسش/پاسخ خود را وارد کنید

اطلاعات فروشنده

  • فروشنده: DABIR
  • آدرس:
  • هنوز امتیازی دریافت نکرده است.